بزرگترین تلسکوپ خورشیدی جهان ثبت کرد

ثبت تصاویری از خورشید توسط تلسکوپ خورشیدی اینوی

ثبت تصاویری جدید از خورشید توسط تلسکوپ خورشیدی اینوی (Inouye)

تصاویر مسحورکننده جدیدی که توسط بزرگترین تلسکوپ خورشیدی جهان گرفته شده است، ویژگی‌های بصری فوق‌العاده‌ای را از ستاره منظومه ما نشان می‌دهد. مشاهدهای نجومی جدید به ما این امکان را می‌دهند که خورشید را به شکلی بی‌سابقه و بدون این‌که چشم‌هایمان را اذیت کند، ببینیم.

اکنون بنیاد ملی علوم ایالات متحده، تصاویر جدیدی از تلسکوپ خورشیدی اینوی (Inouye) به مناسبت یک سالگی افتتاح آن منتشر کرده است. این تصاویر، نخستین تصاویر نزدیکی هستند که این تلسکوپ از کروموسفر یا فام‌سپهر خورشید - لایه‌ای از جو این ستاره است که در زیر تاج خورشیدی قرار دارد - گرفته است.

فام‌سپهر، لایه گازی نازکی از هواسپهر (اتمسفر) خورشید یا هر ستاره دیگر، به بلندای تقریباً ۲ هزار کیلومتر است که در بالای سطح مرئی یا فوتوسفر (فرتورسپهر) قرار دارد. این تصاویر مسحورکننده، سطح خورشید را با جزئیاتی باورنکردنی نشان می‌دهد که با وضوح ۱۸ کیلومتر ثبت شده‌اند.

مرکز خورشیدی اینوی با نام کامل «دانیل ک. اینوی» (Daniel K. Inouye) یا DKIST یک مرکز علمی برای مطالعه و بررسی خورشید در رصدخانه هالیکالا در جزیره مائویی هاوایی است. این تلسکوپ تا سال ۲۰۱۳ به عنوان تلسکوپ خورشیدی پیشرفته فناوری (ATST) شناخته شده بود و از آن زمان به بعد به نام «دانیل ک اینوی»، سناتور ایالات متحده در هاوایی نام‌گذاری شد.

این تلسکوپ، بزرگترین تلسکوپ خورشیدی جهان با دیافراگم ۴ متری است. تصویرهای آزمایشی این تلسکوپ در ژانویه سال ۲۰۲۰ منتشر شد. هزینه‌های DKIST توسط بنیاد ملی علوم آمریکا تأمین و توسط رصدخانه ملی خورشیدی اداره می‌شود. این تلسکوپ، کانون همکاری مؤسسات تحقیقاتی متعددی است.

تلسکوپ DKIST می‌تواند خورشید را در طول موج‌های مرئی تا فروسرخ نزدیک به قابل رویت، مشاهده کند و دارای یک آینه اصلی ۴٫۲۴ متری است که دیافراگم ۴ متری روشن و بدون مانع را ارائه می‌دهد.
تصاویر جدید این تلسکوپ، توده‌های آتشین کروموسفر خورشید را با جزئیاتی چشمگیر نشان می‌دهند. رشته‌های درخشان شبیه به مو در تصویر اول، در واقع پلاسمای آتشینی هستند که به تاج خورشید یعنی بیرونی‌ترین بخش جو آن جاری می‌شوند.

به شکلی باورنکردنی، هر یک از تصاویر منتشر شده توسط بنیاد ملی علوم آمریکا، حدود ۸۲ هزار و ۵۰۰ کیلومتر عرض دارند، به این معنی که کمتر از ۱۰ درصد از قطر کل خورشید را نشان می‌دهند.
تصویر دوم نیز گرانول‌های خورشیدی را نشان می‌دهد که حاصل جریان‌های همرفتی پلاسما در ناحیه همرفتی خورشید، درست زیر فوتوسفر که پایین‌ترین لایه جو خورشید است، هستند. هر گرانول در این تصویر حدود ۱۶۰۰ کیلومتر عرض دارد. 

گرانول‌های خورشیدی در نورسپهر (فوتوسفر) خورشید در اثر جریان‌های همرفت (ستون‌های حرارتی، سلول‌های بنارد) پلاسما در ناحیهٔ همرفت خورشید ایجاد می‌شوند. ظاهر دانه‌دانه‌ایِ فتوسفر خورشیدی (چهره خورشید) توسط سطح بالایی این سلول‌های همرفت تولید می‌شود و گرانول نامیده می‌شود. تلسکوپ خورشیدی اینوی به ما این امکان را داده است که با جزئیات بیشتری نسبت به قبل به خورشید نگاه کنیم.

ستورامان پانچاناتان، مدیر بنیاد ملی علوم آمریکا توضیح داد: تلسکوپ خورشیدی اینوی، قدرتمندترین تلسکوپ خورشیدی جهان است که روش کاوش و درک ما از خورشید را برای همیشه تغییر خواهد داد. بینش‌های آن، نحوه پیش‌بینی و آمادگی کشور ما و سیاره زمین را برای رویدادهایی مانند طوفان‌های خورشیدی تغییر خواهد داد.

در واقع ما در حال حاضر در فعال‌ترین بخش از چرخه منظم ۱۱ ساله فعالیت خورشید هستیم و کارشناسان این نگرانی را مطرح کرده‌اند که طوفان‌های خورشیدی می‌توانند باعث قطعی‌های عظیم در تکنولوژی‌ها و دنیای متکی به اینترنت ما شوند. این نگرانی‌ها همه دلیل ساخت و توسعه پروژه‌هایی مانند اینوی، کاوشگر سولار اوربیتر آژانس فضایی اروپا و کاوشگر خورشیدی پارکر ناسا هستند.

این تلسکوپ خورشیدی روی آتشفشان مائوی (Maui) در هاوایی ساخته شده است. ساخت و ساز آن با مقاومت‌هایی از سوی مردم بومی هاوایی روبرو شد که این مکان را از نظر معنوی و فرهنگی نقطه مهمی می‌دانند.

مت مانتین، رئیس انجمن دانشگاه‌ها برای تحقیقات در نجوم، در مراسم بزرگداشت یک سالگی افتتاحیه این تلسکوپ گفت: با بزرگترین تلسکوپ خورشیدی جهان، عصر جدیدی از فیزیک خورشیدی آغاز می‌شود و ما از همه کسانی که این تسهیلات قابل توجه را ممکن ساخته‌اند، سپاسگزاریم.

مطالب پیشنهادی

نظرات

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان، رعایت برخی موارد ضروری است:
-- لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
-- «
فضانما» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
-- «
فضانما» از انتشار نظراتی که در آن‌ها رعایت ادب نشده باشد معذور است.
-- نظرات، پس از تأیید مدیر منتشر می‌شوند.

در پاسخ به